Ayn Rand

Ayn Rand’s filosofie Objectivisme vormt de basis van deze blog. De twee onderstaande vertalingen bieden een introductie tot haar persoon en haar theorieën.

Wie is Ayn Rand?

Ayn Rand (1905)-1982) was een Amerikaanse schrijfster en filosofe, zij creëerde het Objectivisme, welke ze beschreef als ‘een filosofie geschikt voor het leven op aarde’.
Rand’s meest bekende romans zijn The Fountainhead (in NL: De Eeuwige Bron), een verhaal over een onafhankelijke en principiële architect; en Atlas Shrugged (in NL: Atlas in Staking), een verhaal over de rol van het verstand in het menselijk leven en over wat er met de wereld gebeurt als de denkers en producenten op mysterieuze wijze verdwijnen. Haar meest populaire non-fictie werken zijn The Virtue of Selfishness, een verzameling essays over de basis en principes van de egoïstische moraal; en Capitalism: The Unknown Ideal(In NL: Kapitalisme, het onbegrepen ideaal) een verzameling essays over wat het kapitalisme inhoudt en waarom dit het enige morele sociale systeem is.

Rand werd geboren in Rusland, waar zij naar de middelbare school en de universiteit ging, daar studeerde zij geschiedenis, filosofie, en scenarioschrijven en was zij getuige van de Bolsjewistische Revolutie en het ontstaan van de Soviet Unie. In 1925 verliet ze de opkomende communistische staat, ze vertrok onder het voorwendsel van een kort familiebezoek naar de Verenigde Staten, met de intentie om nooit meer terug te keren.

Al snel kwam zij in Hollywood terecht, waar ze werkte als scenarioschrijfster, in het huwelijk trad met acteur Frank O’Conner, en haar eerste roman schreef, We the Living. Daarna verhuisde zij naar New York, waar zij de romans Anthem, The Fountainhead en Atlas Shrugged schreef. Zij schreef daarnaast velen artikelen en essays schreef, alsook een aantal non-fictie boeken, waarin zij de principes van het Objectivisme definieerde en uitwerkte.

Rand’s ferme verdediging van de rede (tegenover geloof en impulsen), eigenbelang (tegenover zelfopoffering), individualisme en individuele rechten (tegenover collectivisme en ‘collectieve’ rechten), en kapitalisme (tegenover alle vormen van statisme) hebben van haar zowel de meest controversiële als de meest belangrijke filosofe van de 20ste eeuw gemaakt.

Over het Objectivisme schreef Rand: “Mijn filosofie, in essentie, is het idee van de mens als een heroïsch wezen, met zijn eigen geluk als het morele doel van zijn leven, met productieve prestatie als zijn meeste nobele activiteit, en met de rede als zijn enige absoluut.”

Voor een goede biografie van Ayn Rand, zie Jefferey Britting’s Ayn Rand, of Scott McConnell’s 100 Voices: An Oral History of Ayn Rand.

Dit is een vertaling door Peter Visser van het origineel geschreven door Craig Biddle – redacteur van The Objective Standard. http://www.theobjectivestandard.com/ayn-rand/who-is-ayn-rand.asp

De pracht van de ethiek van Ayn Rand

Ayn Rand was een tegenstander van de moraliteit van zelf-opoffering, welke inherent is aan elk filosofisch systeem en alle religies. Zij propageerde als alternatief de moraliteit van het rationeel egoïsme (de objectivistische ethiek) welke zoals zij stelde in haar essay ”Causality versus Duty” is op te sommen met het Spaanse gezegde: God zei: ”Neem wat je wenst en betaal ervoor!”

Rand was een atheïst, dus haar gebruik van het woord ”God” is metaforisch en zij bedoelt dan ook dat de ”realiteit dicteert”. Ze refereert aan het onomstotelijke gegeven dat als je een gevolg nastreeft (een doel), je eerst de oorzaken in gang dient te zetten (de middelen). Dit is de wet van de causaliteit toegepast op menselijke waarden. Onze waarden, zij het een geweldige carrière, een romantische relatie, betekenisvolle vriendschappen of een waardevolle hobby komen niet automatisch tot ons noch is het nastreven van deze waarden een automatisch proces. Als wij deze waarden wensen, kiezen we ook op welke wijze we deze zullen nastreven en ook op welke wijze niet. Dit is de natuur van de werkelijkheid. Dit principe is een absoluut principe, vandaar ”God zei”.

”Neem wat je wenst” refereert aan het feit dat menselijke waarden gekozen zijn. Het spectrum van menselijke waarden (het spectrum van de moraliteit) is het spectrum van keuzes. Een geschikte moraliteit is niet gebaseerd op ”mystieke geboden” (er bestaat geen God) of categorische imperatieven (deze hebben geen basis) of plichten (deze bestaan niet). Het gaat om wat jij wilt en wat jij moet doen om deze doelen te bereiken. Een geschikte moraliteit bestaat uit een aantal principes die je keuzes en je handelingen dirigeren richting een gelukkig leven.

Het is van belang om evenals Rand te benadrukken dat deze conclusie moraliteit niet subjectief maakt. Hetgeen een persoon zijn leven waardevol maakt is niet gedicteerd door zijn emoties gescheiden van de feiten maar door de feitelijke benodigdheden voor zijn leven en geluk (gezien zijn menselijke natuur). Een konijn kan niet overleven door van richels te springen noch kan een adelaar overleven onder de grond, zo kan ook een mens niet leven en waarde halen uit zijn leven door in contradictie met deze benodigdheden te handelen.

Rationaliteit stelt ons in staat om de werkelijkheid te observeren, concepten te vormen, het leggen van causale relaties, het vermijden van contradicties en het vormen van principes over wat goed en slecht is voor ons leven. Rationaliteit is onze enige manier om kennis te vergaren en onze basis-vereiste voor overleving. Het is hierom dat als ons doel is het leiden van een gelukkig leven, dat vereist dat we rationaliteit als een absoluut interpreteren, we dienen rationeel te zijn uit principe. Het zijn van een rationeel wezen houdt niet in dat men geen fout kan maken: mensen zijn feilbare wezens, en het maken van fouten is een aspect van het leven. Ook houdt rationeel zijn niet in de onderdrukking of ontkenning van de emoties, dat zou irrationeel zijn gezien emoties een cruciaal soort feitelijkheden zijn.

Rationeel zijn is een principiële toewijding om de beschikbare en relevante feiten te identificeren die betrekking hebben op de alternatieven waarmee een persoon kan worden geconfronteerd, het staat voor handelen op basis van je beste inschatting gegeven het moment en de correctie van gemaakte fouten na ontdekking. In deze context staat ”Neem wat je wenst” niet voor ”Handel op basis van emoties en toon geen respect voor feiten en logica”. Het betekent: ”Gebruik je rationele oordeelsvermogen om erachter te komen welke doelen en welke handelingen zullen resulteren in een gelukkig leven en ”Handel op basis hiervan”. Het wil zeggen: ”Neem wat je rationeel wenst..”

”Betaal ervoor” refereert aan het feit dat als we onze doelen willen bereiken we ook moeten werken om ze te bereiken, we moeten zorgen voor de oorzaak. Dit zegt de wet van de causaliteit. Dit is geen last, maar een zegen: waarden kiezen en werken om ze te bereiken, zij het een carrière in de programmering van computers, of een romantische relatie met de man of vrouw van je dromen, een zeiltocht rond de wereld of een vakantiehuis in de Caraïben, vormt geen aanleiding voor berouw. Het maakt deel uit van het leiden van een gelukkig leven.

Een geschikte moraliteit is een cruciaal instrument voor het overleven en het houden van het leven, dit maakt de objectivistische ethiek een geschikte moraliteit. De waarden rationaliteit (het toepassen), doelbewust handelen en zelfvertrouwen, samen met de deugden rationaliteit (de deugd), productiviteit, eerlijkheid, integriteit, onafhankelijkheid en trots staan ze in dienst van dit doel. Het zijn onze middelen waarmee we kunnen nemen wat we wensen en ervoor kunnen betalen. Dit is de pracht van de objectivistische ethiek.

Vertaald door Yernaz Ramautarsing. Link naar originele artikel door Craig Biddle. http://www.theobjectivestandard.com/blog/index.php/2010/12/the-beauty-of-ayn-rands-ethics/

Dit artikel is ook geplaatst op de website huisvanafgevaardigden.nl http://www.huisvanafgevaardigden.nl/2012/02/de-pracht-van-de-ethiek-van-ayn-rand/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s